Wat het is
Een bellendiagram breidt het spreidingsdiagram uit: x en y plaatsen elk item, en het oppervlak van de bel toont een derde waarde, zoals bevolking, omzet of aantal.
Het werkt het best voor een bescheiden aantal benoemde items — landen, producten, planeten — waarbij het oog positie en grootte tegelijk kan opnemen.
✓ Gebruik het als
- Je hebt drie numerieke grootheden voor elk van hooguit een paar dozijn items.
- De derde grootheid is een soort omvang: bevolking, verkoop, volume.
✗ Vermijd het als
- Een precieze vergelijking van de derde grootheid doet ertoe — oppervlak wordt minder nauwkeurig beoordeeld dan positie.
- Er zijn honderden items — de bellen verbergen elkaar.
Tips voor een betere grafiek
- Schaal bellen op oppervlak, niet op straal. Chart Buffet doet dat voor je.
- Maak bellen doorschijnend met een dunne omlijning, zodat overlappende bellen zichtbaar blijven.
- Label de bellen die ertoe doen; laat de tooltip de rest vertellen.
De wiskunde
Een eerlijke bel heeft een oppervlak evenredig met de waarde: A ∝ v, dus de straal groeit met de wortel, r ∝ √v. Zou je de straal direct schalen, dan lijkt een twee keer zo grote waarde vier keer zo groot.
Toch onderschatten mensen de grootte van grote bellen. Waargenomen oppervlak groeit langzamer dan echt oppervlak, volgens de machtswet van Stevens met een exponent kleiner dan één voor oppervlak (Stevens 1957), dus belgroottes lees je het best als ruwe vergelijkingen.
Een beetje geschiedenis
Evenredige cirkels komen voor in negentiende-eeuwse thematische kaarten, en statistici schaalden punten in spreidingsdiagrammen naar een derde variabele lang voor er computers waren (Friendly & Denis 2005). Het beroemdste moment van het bellendiagram was de TED-talk van Hans Rosling uit 2006, waarin geanimeerde bellen van de landen van de wereld over een grafiek van inkomen tegen levensverwachting raasden (Rosling 2006).
Vragen
Welke kolom bepaalt de belgrootte?
Kies die bij ‘Belgrootte’ in het onderdeel Gegevens. Chart Buffet neemt standaard de derde numerieke kolom.
Bronnen
- Stevens, S. S. (1957). On the psychophysical law. Psychological Review 64(3), 153–181.
- Rosling, H. (2006). The best stats you’ve ever seen. TED talk.
- Friendly, M. & Denis, D. (2005). The early origins and development of the scatterplot. Journal of the History of the Behavioral Sciences 41(2), 103–130.