Czym jest
Wykres kolumnowy rysuje jeden pionowy słupek na kategorię, wyrastający ze wspólnej linii bazowej. Ponieważ każdy słupek zaczyna się na tej samej linii, oko porównuje ich wierzchołki — położenie na wspólnej skali, a to porównanie ludzie wykonują najdokładniej (Cleveland & McGill 1984).
Gdy na kategorię przypada kilka miar, słupki stoją obok siebie w grupach, po jednym kolorze na miarę. To grupowany wykres kolumnowy, nazywany też klastrowanym.
✓ Używaj, gdy
- Porównujesz wielkości w maksymalnie kilkunastu kategoriach: sprzedaż według regionów, głosy na poszczególne opcje, odwiedziny w kolejnych miesiącach.
- Kategorie to krótkie etykiety mieszczące się pod słupkiem albo nieliczne okresy (miesiące, kwartały, lata).
- Chcesz, żeby każdą pojedynczą wartość dało się łatwo odczytać i porównać.
✗ Unikaj, gdy
- Kategorii jest wiele albo mają długie nazwy — poziomy wykres słupkowy zachowa czytelność etykiet.
- Masz długi szereg czasowy z dziesiątkami punktów — wykres liniowy pokaże trend zamiast sztachet płotu.
- Wartości są częściami jednej całości, a przekazem jest udział — rozważ wykres skumulowany lub skumulowany 100%, a przy kilku częściach wykres pierścieniowy.
Wskazówki na lepszy wykres
- Zaczynaj oś wartości od zera. Długość słupka jest jego wartością; ucięcie osi wyolbrzymia różnice.
- Sortuj słupki według wartości, chyba że kategorie mają własną naturalną kolejność, jak miesiące czy grupy wiekowe.
- Jedna miara — jeden kolor. Kolorowanie każdego słupka inaczej sugeruje znaczenie, którego w danych nie ma.
- Gdy słupków jest niewiele, podpisz je bezpośrednio i usuń linie siatki, które przestały być potrzebne.
Matematyka
Wysokość kolumny jest proporcjonalna do jej wartości: przy osi od 0 do M narysowanej na H pikselach wartość v ma H·v/M pikseli wysokości. Właśnie z powodu tej proporcjonalności linia bazowa musi być zerem — przy osi zaczynającej się od m > 0 narysowany stosunek dwóch słupków wynosi (a − m)/(b − m) zamiast a/b.
Chart Buffet wybiera „ładne” kroki podziałki — 1, 2, 2,5 albo 5 razy potęga dziesięciu — więc linie siatki wypadają na okrągłych liczbach, które łatwo odczytać.
Trochę historii
Szkocki inżynier i ekonomista polityczny William Playfair opublikował pierwszy wykres słupkowy prawdziwych danych w The Commercial and Political Atlas (Playfair 1786): import i eksport Szkocji w handlu z siedemnastoma krajami w jednym roku, narysowane jako poziome słupki, bo — wyjątkowo — nie miał szeregu czasowego do wykreślenia.
W XIX wieku wykresy słupkowe rozpowszechniły się w atlasach statystycznych, a w XX stały się domyślnym wykresem sprawozdawczości biznesowej. Eksperymenty Clevelanda i McGilla wyjaśniły później, dlaczego działają tak dobrze: ocena położenia na wspólnej skali wygrywa z oceną kątów czy pól (Cleveland & McGill 1984).
Pytania
Czym różni się wykres kolumnowy od słupkowego?
Tylko orientacją. Kolumny są pionowe, słupki poziome. Używaj słupków, gdy masz wiele kategorii albo długie etykiety.
Czy wykres kolumnowy zawsze powinien zaczynać się od zera?
Tak. Długość słupka koduje jego wartość, więc ucięta oś przeinacza porównanie. Jeśli liczą się małe różnice, pokaż je wykresem liniowym lub kropkowym.
Bibliografia
- Playfair, W. (1786). The Commercial and Political Atlas. London: Debrett, Robinson and Sewell.
- Cleveland, W. S. & McGill, R. (1984). Graphical perception: theory, experimentation, and application to the development of graphical methods. Journal of the American Statistical Association 79(387), 531–554.
- Friendly, M. & Denis, D. J. (2001). Milestones in the history of thematic cartography, statistical graphics, and data visualization. Web document.