Nedir
Şelale grafiği, bir değerin art arda gelen pozitif ve negatif katkılarla nasıl değiştiğini gösterir. Her çubuk bir öncekinin bittiği yerden başlar; artışlar ve azalışlar farklı renk alır, toplam da sonda tam bir çubuk olarak çizilir.
Finans ekipleri onu gelirin nasıl kâra dönüştüğünü, bir bütçenin yıllar arasında nasıl değiştiğini ya da bir nakit bakiyesinin bir çeyrek boyunca nasıl hareket ettiğini açıklamak için kullanır.
✓ Ne zaman kullanılır
- Veriniz bir başlangıç değeri ve ardından gelen değişikliklerden oluşuyor: gelir, sonra giderler; geçen yılın rakamı, sonra onu değiştiren etkiler.
- İki toplam arasındaki değişimi hangi kalemlerin sürüklediğini göstermek istiyorsunuz.
✗ Ne zaman kaçınılır
- Değerler değişiklik değil, birbirinden bağımsız miktarlar — çubuk grafiği kullanın.
- Onlarca değişiklik var — küçükleri gruplayın.
Daha iyi bir grafik için ipuçları
- Açılış değeriyle, pozitif bir miktar olarak başlayın; kapanış toplamını Chart Buffet sizin için ekler.
- Artışlar için bir, azalışlar için başka bir renk kullanın ve buna tutarlı biçimde uyun.
- Her çubuğu değişimiyle, toplamı da değeriyle etiketleyin.
Matematiği
Sk = Σi≤k vi birikimli toplamlarıyla k çubuğu Sk−1’den Sk’ye uzanır; uzunluğu |vk|, yönü de vk’nin işaretidir. Son çubuk 0’dan toplam olan Sn’ye uzanır.
Çubuklar arasındaki ince bağlantı çizgileri birikimli toplamın izini sürer; böylece göz bakiyeyi adım adım takip edebilir.
Biraz tarih
Şelale grafikleri, iş sunumlarında McKinsey & Company danışmanları tarafından yaygınlaştırıldı; firmanın uzun yıllar görsel iletişim direktörlüğünü yapan Gene Zelazny, firmanın grafik pratiğini Say It with Charts kitabında anlattı (Zelazny 1985). İki toplam arasında köprü kurdukları için köprü grafikleri diye de anılırlar.
Sorular
Ara toplamı nasıl eklerim?
Şu an Chart Buffet sona tek bir toplam ekliyor. Ara toplam için grafiği ikiye bölün.
İlk çubuğum neden yere basmıyor?
İlk satırı pozitif bir miktar olarak başlangıç değeriniz yapın; sonraki her çubuk bir öncekinin bittiği yerden havada başlar.
Kaynaklar
- Zelazny, G. (1985). Say It with Charts: The Executive’s Guide to Successful Presentations. Homewood, IL: Dow Jones-Irwin.
- Wikipedia contributors (2026). Waterfall chart. Wikipedia.