Đây là gì
Biểu đồ cột chồng 100% chia mỗi cột theo tỉ trọng mà mỗi phần đóng góp vào tổng của cột đó. Mọi cột đều cao bằng nhau, nên khác biệt về tổng biến mất và khác biệt về cơ cấu nổi bật lên.
✓ Nên dùng khi
- Bạn quan tâm đến tỉ lệ trong từng nhóm: thiết bị sử dụng theo nhóm tuổi, câu trả lời theo quốc gia, cơ cấu năng lượng theo năm.
- Dữ liệu của bạn đã ở dạng phần trăm cộng lại thành 100 trên mỗi dòng — Chart Buffet nhận ra và gợi ý biểu đồ này.
- Các nhóm có tổng rất khác nhau, nhưng bạn muốn so sánh chúng một cách công bằng.
✗ Tránh dùng khi
- Bản thân các tổng là quan trọng — biểu đồ 100% che mất chúng. Hãy dùng biểu đồ cột chồng thường, hoặc trình bày các tổng riêng.
- Chỉ có một nhóm — biểu đồ vành khuyên hoặc một cột duy nhất là đủ.
Mẹo để có biểu đồ tốt hơn
- Sắp xếp các đoạn có ý nghĩa: với thang đồng ý – không đồng ý, giữ đúng thứ tự của thang và dùng những màu đọc lên như hai thái cực đối lập.
- Hiển thị phần trăm bên trong mỗi đoạn khi đoạn đủ rộng, và để chú thích khi di chuột lo phần còn lại.
- Nhắc đến các tổng trong tiêu đề phụ hoặc dòng nguồn nếu người đọc sẽ thắc mắc về chúng.
Phần toán
Mỗi đoạn là tỉ trọng của phần đó trong cột: pij = 100 · vij / Σm vim. Các tỉ trọng trong một cột luôn có tổng bằng 100, đó là lý do các tổng biến mất.
Vì đoạn đầu tiên được neo ở 0% và đoạn cuối ở 100%, cả đoạn dưới cùng lẫn đoạn trên cùng đều có thể so sánh chính xác giữa các cột; chỉ những đoạn giữa là trôi nổi.
Đôi nét lịch sử
Các cột phần trăm là món ưa thích của sổ tay thống kê đầu thế kỷ hai mươi, vốn khuyên dùng chúng để cho thấy một tổng thể được chia ra sao (Brinton 1914). Giới tư vấn quản lý biến chúng thành món quen thuộc trong các bài thuyết trình chiến lược, nơi chúng thường thay cho một hàng biểu đồ tròn (Zelazny 1985) — một sự thay thế được nghiên cứu tri giác ủng hộ, vì các độ dài thẳng hàng dễ so sánh hơn các góc (Cleveland & McGill 1984).
Câu hỏi
Giá trị của tôi không cộng lại thành 100. Vẫn dùng được chứ?
Được. Chart Buffet tự động chuyển mỗi cột thành tỉ trọng trên tổng của chính cột đó.
Biểu đồ cột chồng 100% có tốt hơn nhiều biểu đồ tròn không?
Thường là có. Các đoạn thẳng hàng theo những mép chung, nên so sánh giữa các nhóm dễ hơn nhiều so với so sánh góc giữa các biểu đồ tròn riêng lẻ.
Tài liệu tham khảo
- Brinton, W. C. (1914). Graphic Methods for Presenting Facts. New York: The Engineering Magazine Company.
- Cleveland, W. S. & McGill, R. (1984). Graphical perception: theory, experimentation, and application to the development of graphical methods. Journal of the American Statistical Association 79(387), 531–554.
- Zelazny, G. (1985). Say It with Charts: The Executive’s Guide to Successful Presentations. Homewood, IL: Dow Jones-Irwin.