Czym jest
Wykres kołowy dzieli koło tak, że kąt każdego wycinka — a więc i jego pole oraz łuk — jest proporcjonalny do udziału danej kategorii w sumie. Całe koło to 100%.
Wykresy kołowe są dobre w jednym: w pokazywaniu, że część to mniej więcej połowa, ćwierć albo trzecia część całości. Słabo sprawdzają się przy porównywaniu wycinków podobnej wielkości albo przy porównywaniu kilku kół.
✓ Używaj, gdy
- Masz od dwóch do sześciu części, które składają się na jedną sensowną całość.
- Przekaz to prosty udział: „ponad połowa naszego budżetu to czynsz”.
- Wszystkie wartości są dodatnie.
✗ Unikaj, gdy
- Wycinków jest więcej niż sześć — czytelnicy nie odróżnią małych. Użyj wykresu słupkowego.
- Wycinki są zbliżonej wielkości, a różnice mają znaczenie.
- Chcesz porównać kilka całości — użyj skumulowanego wykresu słupkowego 100%.
- Wartości nie składają się na całość (na przykład pytania w ankiecie, w których można było wybrać kilka odpowiedzi).
Wskazówki na lepszy wykres
- Zacznij największy wycinek na godzinie dwunastej i idź zgodnie z ruchem wskazówek zegara, od największego do najmniejszego — chyba że kategorie mają swoją kolejność.
- Podpisz wycinki bezpośrednio nazwą i procentem; pomiń legendę.
- Oddzielaj wycinki cienką przerwą w kolorze tła zamiast obrysów.
- Drobne wycinki połącz w „Inne” — Chart Buffet robi to automatycznie powyżej ośmiu.
Matematyka
Wycinek dla wartości vi obejmuje kąt θi = 360° · vi / Σ v. Pole i długość łuku są proporcjonalne do kąta, więc wszystkie trzy niosą tę samą informację.
Eksperymenty nie są zgodne co do tego, jak bardzo złe są wykresy kołowe. Cleveland i McGill umieścili ocenę kątów poniżej położenia na wspólnej skali (Cleveland & McGill 1984), a Spence i Lewandowsky stwierdzili, że przy ocenie proporcji całości koła są mniej więcej tak dokładne jak słupki (Spence & Lewandowsky 1991). Wszyscy zgadzają się, że porównywanie podobnych wycinków jest trudne.
Trochę historii
William Playfair narysował pierwsze znane wykresy kołowe w The Statistical Breviary (Playfair 1801), pokazując terytoria imperium tureckiego na trzech kontynentach. W 1858 roku Florence Nightingale użyła pokrewnego diagramu biegunowego, zwanego potocznie „grzebieniem koguta”, by pokazać, że żołnierze w wojnie krymskiej umierali częściej z powodu chorób niż ran.
Od tamtej pory reputacja wykresu kołowego wciąż się waha. Walter Crosby Eells porównywał koła ze słupkami już w 1926 roku (Eells 1926); spór trwa, ale reguła kciuka się utrzymała: kilka wycinków, jedna całość, jeden przekaz.
Pytania
Ile wycinków może mieć wykres kołowy?
Do mniej więcej sześciu. Powyżej użyj wykresu słupkowego albo połącz najmniejsze w „Inne”.
Wykres kołowy czy pierścieniowy?
Pokazują to samo. Pierścieniowy zostawia w środku miejsce na sumę, a ocena łuków jest mniej więcej tak dokładna jak ocena kątów.
Bibliografia
- Playfair, W. (1801). The Statistical Breviary. London: J. Wallis (printed by T. Bensley).
- Eells, W. C. (1926). The relative merits of circles and bars for representing component parts. Journal of the American Statistical Association 21(154), 119–132.
- Spence, I. & Lewandowsky, S. (1991). Displaying proportions and percentages. Applied Cognitive Psychology 5(1), 61–77.
- Cleveland, W. S. & McGill, R. (1984). Graphical perception: theory, experimentation, and application to the development of graphical methods. Journal of the American Statistical Association 79(387), 531–554.